Iğdır'ı Sevmek II

IĞDIR’I SEVMEK II

 

Bir şiir yazmak isterim sana,

Aras Nehri’nin derinliklerinde.

İçinde yüzmeyi öğrenirsin belki,

Balıkları seyredersin gün boyunca.

Sonra Ağrı zirvesine uzanırsın,

Gökyüzüne, güneşe bakarsın doyunca.

Göz kamaştırıcı görkemi ve güzelliği ile beyaz duvaklı gelin gibi Iğdır Ovası’nı kucaklayan, kutsal kitaplara konu olan Ağrı Dağı, sadece Türk Kültürü açısından değil, dünya kültürü açısından da önemli, farklı kültürleri bir araya getiren bir dağdır. Ağrı Dağı, bir taraftan bütün görkemiyle insanlığa dostluk mesajı verirken, bir taraftan da dimdik duruşuyla adeta kutsal Anadolu toprağının nöbetini tutmaktadır.

Ağrı Dağı’na yıllardır güney yamaçtan tırmanılmaktaydı. Dağcılar için heyecanlı ve ilgi çekici tırmanma yönü kuzey yamaçtır yani Iğdır tarafıdır. Doğanın cömert zenginliği, en güzel çiçekler kuzey yamaçtadır, Korhan Yaylası, Küp Gölü kuzey yamaçtadır. Ağrı Dağı’na kuzey taraftan tırmanış için Kültür ve Turizm Müdür Vekilliği yaptığım ilk yılda (2005) dönemin valisi Sayın Halil ULUSOY’un öncülüğü ve destekleri ile Türkiye’de dağcılık sporuyla uğraşan 60 şirketi Iğdır’a davet ettik. Iğdır Polisevi’nde toplantı yapıldı ve Kuzey taraftan çıkış rotaları tanıtıldı. Bu toplantı ikinci bir defa daha yapıldı. Iğdır tarafından Ağrı Dağı’na tırmanışlar çoğaldı. Rehberlik amacıyla “Iğdır’ın Göğe Uzanan Eli: Ağrı Dağı” isimli bir broşür hazırladım. Broşürde; Ağrı Dağı’na çıkış rotası, 4200 metreye kadar yük taşımak amacıyla at ve katır temin etme adresleri, konaklama yerleri gibi hususlar yer almaktaydı.  Ağrı Dağı’na Iğdır tarafından çıkışlar çoğalınca, dağcıların olumlu izlenimleri basına yansıdı ve dolayısıyla Iğdır’ın tanıtımına ve turizmine katkı sağlanmış oldu.

      Ağrı dağı Turizm açısından çok önemli bir merkez durumundadır. Ağ­rı Da­ğı Kor­han Yay­la­sı’nda bu­lu­nan es­ki yer­le­şim ala­nın­da (Ar­ke­olo­jik Sit Alan) ka­zı ça­lış­ma­sı ya­pıl­ma­mış du­rum­da­dır. Nuh’un Ge­mi­si, Ya­kup Pey­gam­ber Tür­be­si (Cehennem Deresi mevkii) ko­nu­la­rın­da cid­di araş­tır­ma­lar ya­pıl­ma­mış­tır. Ağ­rı Da­ğı’nda yer alan Kor­han Yay­la­sı; Va­li­li­ğin 2001 ve 2008 yıllarında dü­zen­le­di­ği “Ağ­rı Da­ğı Nuh’un Ge­mi­si Şen­lik­le­ri” çer­çe­ve­sin­de hal­kın kul­la­nı­mı­na açıl­mış­tır, ancak devamı getirilmemiştir. Bu mıntıkalarda yapılan tesisiler korunamamıştır. Ağrı Da­ğı’nda ol­du­ğu bi­li­nen an­cak ula­şım zor­luk­la­rı ile gi­di­le­me­yen ma­ğa­ra sa­yı­sı da araş­tı­rı­la­ma­mış­tır. (Tespit edilen oldukça çok sayıda mağara bulunmaktadır.)

           Ağ­rı Da­ğı turizm açısından projelendirildiğinde:Kış tu­riz­min­de Av­ru­pa ve hat­ta Bal­kan ül­ke­le­ri ile kı­yas­lan­dı­ğın­da çok ge­ri­de bu­lu­nan ül­ke­mizi bu sek­tör­de söz sa­hi­bi ya­pa­cak­tır. Ya­ban­cı ve yer­li tu­rist­ler ile yer­li nü­fu­sun ih­ti­yaç­la­rı­na ce­vap ver­mek, sos­yal tu­rizm te­sis­le­ri­ni ge­liş­tir­mek, tu­riz­min ya­rat­tı­ğı eko­no­mik ya­ra­rı hal­ka yay­gın­laş­tır­mak, do­ğal ve kül­tü­rel de­ğer­le­rin sü­rek­li­li­ği­ni sağlayacaktır. Yatırımlar tu­rizm ge­lir­le­ri­ni ve dün­ya pa­za­rın­da­ki pa­yı­nı ar­tı­ra­cak­tır. Tu­rist­le­rin il­de­ki ka­lış sü­re­le­ri­ni arttıra­cak ve ili dün­ya­ya ta­nı­ta­cak­tır. Böl­ge­de iç tu­riz­mi canlandıracaktır. Ağ­rı Da­ğı tu­rizm fa­ali­yet­le­ri için tes­pit edi­len kıs­tas­la­ra uygundur. Tarihi ve kül­tü­rel mis­yo­nunu üst­len­miş­tir. Kış tu­riz­mi­nin ya­nı sı­ra yaz tu­riz­mi­ne de son de­re­ce el­ve­riş­li­dir. Do­ğa yü­rü­yü­şü ve tır­man­ma,  ma­ğa­ra, yay­la ve sağ­lık tu­riz­mi fa­ali­yet­le­ri­ne el­ve­riş­li­dir. Kor­han’da bulunan ta­ri­hi bir ha­ra­be olan Iğdır Kalesi de bu böl­ge­de­dir. Kış spor­la­rı ile il­gi­li ak­ti­vi­ten fay­da­lan­ma ­sü­re­si uzundur. Bölge yay­la tu­riz­mi açı­sın­dan de­ğer­len­di­ri­le­bi­le­cek­tir. (Korhan Yaylası, Serdarbulak Yaylası, Gömük Yaylası, Bilican Yaylası, Esenkaya yaylası vb) Kış spor­la­rı­na uy­gun kar ya­ğı­şı, kar ka­lın­lı­ğı ve ka­rın yer­de ka­lış sü­re­le­ri ye­ter­li­dir. Vol­ka­nik ya­pı­da Ağ­rı, dağ­cı­lık spo­ru ile uğ­ra­şan­la­rın ara­dı­ğı tüm özel­lik­le­re sa­hip­tir. Tır­ma­nış mesa­fe­si­ni­n yük­sek ol­ma­sı, çı­kış ya­pı­la­cak ye­re ka­dar mo­tor­lu araç­lar­la gi­di­le­bil­me­si önem­li bir avan­taj­dır.

Ağ­rı Da­ğı’nda ya­pı­la­bi­le­cek tu­rizm tür­le­ri ve spor­tif et­kin­lik­ler: Yay­la Tu­riz­mi - Or­ni­to­lo­ji (Kuş göz­lem fa­ali­yet­le­ri) - Fo­to sa­fa­ri - Bo­ta­nik (Bit­ki in­ce­le­me) araş­tır­ma ve ge­zi­le­ri - Çim ka­ya­ğı-Ka­yak spor­la­rı - Ya­maç pa­ra­şü­tü - Ma­ğa­ra tu­riz­mi - Ter­mal tu­rizm - Dağ spor­la­rı-Kamp­çı­lık - Dağ yü­rü­yü­şü - Dağ bisikleti Dağ ral­li­si - At­lı spor­lar.

İl mer­ke­zin­de yer alan ve böl­ge­sel tur gü­zer­gâ­hı üze­rin­de bir ge­ce­lik ko­nak­la­ma hiz­me­ti ve­ren tu­rizm iş­let­me bel­ge­li te­sis­le­rin var­lı­ğı, İlin tu­rizm sek­tö­rün­de iler­le­me­si­ne ne­den ola­cak ha­zır alt ya­pı­yı oluş­tur­mak­ta­dır. Iğ­dır İlin­de: Kül­tür Tu­riz­mi: İpek Yo­lu; Gü­zer­gâh üze­rin­de (Har­man­dö­ven Ker­van­sa­ra­yı) Eko Tu­rizm: Yay­la Tu­riz­mi: Ara­lık İl­çe­si (Gö­mük Yay­la­sı, Serdarbulak Yaylası, Bilican Yaylası, Korhan Yaylası) Or­ni­to­lo­ji (Kuş gö­zet­le­me) tu­riz­mi: Küçük ve Büyük Ağrı Dağı arası (Serdarbulak Yaylası), Yenidoğan ve çevresi oldukça uygundur. Ağrı Dağı-Tekaltı dağı uzantısında önemli yaylalar ve endemik çiçekler mevcuttur.

Ova­nın, Taş­bu­run bel­de­si ile Koç­kı­ran köy­le­ri ara­sın­da çe­ki­le­cek bir hat­tın ba­tı­sın­da ka­lan bö­lü­mü­ne “Ba­tı Iğ­dır Ova­sı”, adı ge­çen yer­ler ile Tür­ki­ye-İran sı­nı­rı ara­sın­da ka­lan bö­lü­mü­ne “Do­ğu Iğ­dır Ova­sı”, Aras neh­ri ile Aşa­ğı Ka­ra­su Ça­yı ara­sın­da ve Ateş­te­pe’nin do­ğu­sun­da ka­lan bö­lü­mü­ne ise “Dil Ova­sı” de­nil­mek­te­dir. 832 km2 Iğ­dır Ova­sı ve 90 km2 Dil Ova­sı ol­mak üze­re top­lam yü­zöl­çü­mü 922 km2 olan ova­nın; ba­ğıl yük­sek­lik­le­ri 60 met­re­yi geç­me­yen Ki­reç­te­pe ve Ateş­te­pe gi­bi yük­sel­ti­le­ri ha­riç tu­tu­lur­sa ta­ma­men düz ve en­ge­be­siz ol­du­ğu söy­le­ne­bi­lir.

Ağ­rı da­ğın­da bir­çok tür­de ya­ba­ni hay­van ba­rın­mak­ta­dır. Za­man­la bu hay­van tür­le­ri­nin ne­sil­le­ri ner­dey­se tü­ken­miş­tir.  Ön­ce­den çok faz­la mik­tar­da bu­lu­nan dağ ke­çi­si şim­di­ler­de çok az sa­yı­da ve zir­ve ya­kın­la­rın­da bu­lun­mak­ta­dır. Ara­lık İl­çe­si Adet­li Kö­yü üst ta­raf­la­rın­da bu­lu­nan lav taş­la­rı ara­sın­da çok mik­tar­da kek­lik sü­rü­le­ri mev­cut­tur. Ay­rı­ca Ho­ca ve Yu­suf Bey Yur­du­nun üst kı­sım­la­rın­da çok ön­ce­le­ri ya­ba­ni ke­çi sü­rü­le­ri, ya­ba­ni ko­yun ve eğitilmemiş at sü­rü­le­ri mev­cut imiş. Ağ­rı Da­ğın­da bu­lu­nan bü­yük me­de­ni­yet iz­le­ri 1644 ve 1840 yıllarında mey­da­na ge­len dep­rem so­nu­cun­da zir­ve­ler­den ka­yıp ge­len taş ve top­rak kit­le­le­ri al­tın­da ka­la­rak asır­lık uy­gar­lık­la­rın iz­le­ri si­lin­miş ve ha­ra­be ha­li­ne gelmiştir. Özellikle Karakoyunlu İlçesi’nde Kireler denilen mevkiden Ağrı Dağı’na uzanan kısımda (Mağaralar) eski yerleşim yeri, kaya mezarlar halen mevcuttur.

Ağrı Dağı topyekûn olarak araştırılacak olursa yüksekliğinin yanında tarihi hazinelerle dolu olduğu tespit edilecektir.

 

Bir şiir yazmak isterim sana,

Iğdır’ı candan seversin belki!

Göçmekten gitmekten bahsetmezsin,

Bir fidan alıp dikersin belki!

Ağrı Dağı eteklerine...

 

Bir şiir yazmak isterim sana,

Ormanlar düşer aklına belki!

Yeşil yemyeşil tarlalarda,

Aras kenarında dolaşıp,

Yeniden gülümsersin belki!

                                               Ziya Zakir ACAR

Üye Girişi